Cechy charakterystyczne systemu studiów

0

Przedstawione uwarunkowania funkcjonowania szkół wyższych, w tym aspiracje i wymagania ich klientów, pozwalają wyróżnić następujący zbiór cech, którymi powinien charakteryzować się system studiów:

– wieloopcjonalność w zakresie wyboru punktu wejścia na studia (oprócz kandydatów przyjmowanych na pierwszy rok studiów, na odpowiedni etap studiów przyjmowani są studenci oraz absolwenci innych uczelni) oraz punktu wyjścia ze studiów (oprócz możliwości uzyskania różnych typów dyplomów Istnieje możliwość zmiany uczelni lub, po uzyskaniu odpowiedniego stopnia zaawansowania studiów, równoległych studiów na dwóch uczelniach):

– bogactwo oferty programowej oraz szerokie możliwości indywidualizacji programu studiów i dopasowania go do zainteresowań leżących często na pograniczu różnych specjalności, kierunków i dyscyplin:

– odpowiednie proporcje między przekazywaniem wiedzy i nauczaniem umiejętności (wiele zajęć praktycznych, ale jednocześnie duży nacisk na aspekty problemowe):

– ograniczona liczba godzin zajęć obowiązkowych, ale jednocześnie stworzenie studentom odpowiednich warunków do realizacji różnych form samodzielnego studiowania, m.in. szersze udostępnienie bibliotek, laboratoriów i sprzętu wykorzystywanego w pracach badawczych wraz z zapewnieniem odpowiedniej opieki merytorycznej ze strony nauczycieli akademickich:

– istnienie odpowiednich mechanizmów sterowania przebiegiem studiów (rejestracji i rozliczania z wyników pracy) dających studentowi pewien stopień swobody w kształtowaniu rozkładu obciążeń w kolejnych semestrach:

– istnienie mechanizmów motywujących do osiągania dobrych wyników oraz terminowego lub wcześniejszego kończenia studiów:

– racjonalne wymagania regulaminowe, zapobiegające powstawaniu sytuacji nielogicznych (np. student otrzymujący warunek ma większe obciążenia niż jego bardziej zdolni koledzy) bądź fikcyjnych (np. powszechne urlopy okolicznościowe):

– Istnienie mechanizmów umożliwiających łagodzenie skutków wymagań finansowych w stosunku do studenta:

– otwartość na opinie i oceny formułowane przez studentów:

– Istnienie mechanizmów stymulujących i ułatwiających wprowadzanie zmian mających na celu aktualizację programów studiów oraz Ich dostosowanie do zachodzących i przewidywanych zmian na krajowym i międzynarodowym rynku pracy:

– zgodność ze standardami międzynarodowymi nadawanych tytułów i stopni, programów nauczania oraz sposobów administrowania procesem kształcenia.

W dalszej części artykułu przedstawimy system studiów mający wymienione cechy, a przede wszystkim wyróżniający się bardzo szerokim zakresem elastyczności. System ten, w jego pełnej postaci, wprowadzono z początkiem roku akademickiego 1994/95 na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej.

Wprowadzanie elastycznego systemu studiów na Politechnice Warszawskiej

Wprowadzenie na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych PW rozwiniętej wersji elastycznego systemu studiów znalazło oparcie w wieloletniej tradycji wdrażania innowacyjnych rozwiązań mających na celu doskonalenie systemu kształcenia na Wydziale.

Motywem przewodnim zmian w systemie kształcenia było od wielu lat zwiększanie szeroko rozumianej elastyczności. I choć transformacja systemu miała charakter ewolucyjny – mniejsze lub większe zmiany były wprowadzane niemal w każdym roku akademickim – można wskazać kilka jej przełomowych momentów:

– W latach sześćdziesiątych wprowadzono zasadę uruchamiania studiów w każdym semestrze (część nowo przyjętych studentów rozpoczyna zajęcia z semestralnym opóźnieniem).

– W roku 1974 uzyskano zgodę na odstąpienie od zbiurokratyzowanego, a obowiązującego wówczas w całym wyższym szkolnictwie technicznym, systemu sztywnych programów nauczania dla wąskich specjalności i wprowadzono funkcję indywidualnego opiekuna naukowego oraz obieralność przedmiotów technicznych począwszy od szóstego semestru studiów.

– W roku 1981 wprowadzono obieralność przedmiotów nietechnicznych.

– W roku 1985 uruchomiono komputerowy system obsługi toku studiów, co stworzyło podstawy do dalszej indywidualizacji studiów.

– Po okresie intensywnych prac przygotowawczych rozpoczętych w roku 1988, z poc?’i+ kiem roku akademickiego 1990/91 wprowadzono wiele istotnych zmian w systemie studit (Reforma… 1990), w tym m.in.:

– zmniejszono liczbę godzin obowiązkowych zajęć, lecz jednocześnie stworzono studentom odpowiednie warunki do realizacji różnych form samodzielnego studiowania poprzez szersze udostępnienie bibliotek, laboratoriów i sprzętu wykorzystywanego w pracach badawczych oraz zapewnienie odpowiedniej opieki merytorycznej ze strony nauczycieli akademickich:

– uaktualniono programy nauczania, dostosowując je jednocześnie do koncepcji zakładającej wzrastające znaczenie samodzielnego studiowania:

– wprowadzono nowe zasady regulaminowe, których istotę stanowiło powierzenie studentowi kluczowych decyzji dotyczących kształtowania indywidualnego programu studiów, doboru właściwego tempa studiowania oraz rozkładu obciążeń w kolejnych semestrach.

W latach 1990 – 1993, w związku z wprowadzeniem elastycznego systemu studiowania, dokonano zasadniczej zmiany organizacji obsługi procesu dydaktycznego (Toczyłowski, Wożnicki 1994: Toczyłowski 1993a). Opracowane założenia komputerowego systemu rejestracji ERES wybiegały znacznie poza wymagania wynikające z uchwały Rady Wydziału dotyczącej reformy systemu studiów (Macewicz, Toczyłowski, Traczyk 1990). W systemie . ERES przewidziano m.in. takie „nadmiarowe” obiekty jak klasy programowe i niezależne badanie postępów w tych klasach, mierniki kosztów uczestnictwa w zajęciach, „mierniki kry- tyczności” zajęć limitowanych itp. System ERES był stopniowo modyfikowany i rozbudowywany o nowe funkcje, takie jak moduł stypendialny, bazy zasobów, moduł drukowania informatorów, rozproszony system edycji zapisów i ocen (Toczyłowski, Traczyk 1994: Antosz- kiewicz, Wożnicki 1994).

Wprowadzanie elastycznego systemu studiów na Politechnice Warszawskiej cz. II

Zmiany w systemie studiów wprowadzone w roku 1990 oraz towarzyszące im różnorodne przedsięwzięcia organizacyjne stanowiły – w zamierzeniu – pierwszą fazę dalekosiężnej transformacji systemu studiów, będącą przygotowaniem do realizowanej obecnie drugiej fazy, w której wprowadzane są zmiany w ogólnej strukturze systemu.

Podstawowe znaczenie dla przebiegu drugiej fazy reformy miała opracowana przez dziekana wizja rozwoju Wydziału w latach 1993-1996 (Woźnicki 1932), przyjęta do realizacji decyzją Rady Wydziału w grudniu 1992 r. Najistotniejszymi elementami tej wizji były: nowa struktura elastycznego systemu studiów oraz nowe czynniki zapewnienia jakości w tym systemie. W ślad za zaakceptowaniem programu zmian przez społeczność akademicką Wydziału przystąpiono do prac nad szczegółowymi rozwiązaniami w zakresie koncepcji programowej oraz organizacji nowego systemu studiów. Opracowano nowy sposób definiowania planów studiów i programów nauczania (oparty na koncepcji przedstawionej w:Toczyłowski 1993a: Kraśniewski 1994). Istotnym elementem prac przygotowujących wdrożenie drugiego etapu reformy studiów była – dokonana przez specjalna komisję, pracującą z udziałem studentów – szczegółowa analiza funkcjonowania systemu studiów w latach 1990-1993, mająca na celu m.in. wskazanie słabych stron systemu i sposobów ich eliminowania (Wnioski… 1994).

W dalszej części artykułu przedstawimy kolejno podstawowe elementy wdrażanej obecnie na Wydziale rozwiniętej wersji elastycznego systemu studiów. W opisie systemu występują niekiedy elementy charakterystyczne dla studiów technicznych oraz następują odwołania do konkretnych nazw kierunków, specjalności oraz przedmiotów specyficznych dla Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych PW. Przedstawione rozwiązania mają jednak w prze-‚ ważającej większości charakter uniwersalny i mogą być zastosowane na poziomie szkoły, kolegium, federacji wydziałów bądź pojedynczego wydziału o dowolnym (niekoniecznie technicznym) profilu kształcenia.

Dla pełnego zrozumienia uwarunkowań funkcjonowania systemu niezbędna jest znajomość podstawowych danych charakteryzujących Wydział, obrazujących skalę opisywanego przedsięwzięcia i stwarzających szansę odniesienia opisywanych rozwiązań do sytuacji innych instytucji akademickich potencjalnie zainteresowanych wykorzystaniem naszych doświadczeń.

Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych PW kształci obecnie ponad 2300 studentów, zatrudnia 609 osób, w tym 357 nauczycieli akademickich (220 z nich ma stopień doktora) i oferuje swoim studentom ponad 400 przedmiotów. Dotacja budżetowa na działalność dydaktyczna sięga 80 mld zł. Wydział składa się z 6 instytutów oraz kilku mniejszych jednostek ogólnowydziałowych. Wydziałowa sieć komputerowa obejmuje około 700 komputerów, w tym ponad 100 stacji roboczych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>