Charakterystyka procesu oceny

0

W badaniach ewaluacyjnych kładzie się nacisk na to. by sposoby przygotowania oceny oraz zasady jej realizacji wynikały z konkretnych celów, jakim ma ona służyć. Problematykę oceniania porządkuje się według różnych kryteriów, np. zależnie od rodzaju zadawanych pytań, od etapu, na którym ocenia się program, od tego, czy jest to program kontynuowany, czy nowy. Istotny jest także typ decyzji, w którym ocena zostanie wykorzystana.

W odniesieniu do szkolnictwa wyższego różnorodne sposoby i kryteria uporządkowania form oceniania proponują M. Kogan (1989) i R. Premfors (1989). Na przykład wyodrębniają oni oceny końcowe (syntetyczne, summative evaluation) oraz oceny kształtujące (formative evaluation), przeprowadzane w celu oddziaływania na dany proces lub obiekt. W ramach oceny końcowej niezależny ekspert przeprowadza osąd określonego obiektu (zjawiska, procesu) na podstawie zgromadzonych danych, ustalając, jak – ze względu na potrzeby użytkownika – dany obiekt lokuje się na tle podobnych do niego obiektów. Z kolei podczas oceny kształtującej oceniający gromadzi dane i prezentuje swoją opinię po to, by pomóc w przygotowaniu danego obiektu do zmiany (w ten sposób np. proces kształcenia może być zmieniany i doskonalony stosownie do wyników oceny wcześniejszych etapów jego realizacji. Por. Kogan, ed., 1989).

Inny podział form oceniania, ze względu na metodę, to ewaluacja instrumentalna interaktywna i indywidualistyczna. Instrumentalny sposób oceniania należy do profesjonalnych ewaluatorów: ocena taka powinna być obiektywna i uniwersalna, co osiągane jest dzięki stosowaniu metod i środków pozwalających na porównywanie oraz kontrolę jej wyników. W tego typu ocenianiu ludzie traktowani są przedmiotowo: ponadto zakłada się, że ich zachowania można określić oraz wyrazić w formie reguł i praw przyrody. W metodzie interaktywnej kładzie się nacisk na wyjątkowość kontekstu edukacji oraz jej uczestników. Przyjmuje się, że ludzie to istoty społeczne nie podporządkowujące się żadnym idealnym prawom uniwersalnym, nie dające się zrozumieć inaczej niż wedle ich własnych układów odniesienia. Ewaluacja indywidualistyczna kładzie nacisk na swoistość konkretnego zjawiska, a typową techniką jest studium przypadku {Kogan, ed., 1989).

Charakterystyka działalności oceniającej dokonywana jest także ze względu na przedmiot oceny: wyróżnia się oceny odnoszące się do procesu lub do produktu. Ponieważ skutki kształcenia są trudne do określenia i zmierzenia, przeważnie ocenia się proces kształcenia (Kogan, ed., 1989 s. 14).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>