Szczątki roślinne

0

Jest rzeczą oczywistą, że szczątki roślin mogły zachować się tylko w specjalnych okolicznościach. Skamieniałości roślinne znajdowane w pokładach węgla zostały tam pogrzebane zanim zdążyły ulec procesowi zniszczenia, do którego okres kulturowy ?L analizy pyłkowe drzew strefa klimat brzoza sosna wqz dąb olcha leszczyna torfowiska i lodowiec konieczny jest dostęp tlenu. Wszelkie okoliczności zapobiegające przedostaniu się tlenu do substancji roślinnej prowadzą do zachowania rośliny w rozpoznawalnej formie. W czasach stosunkowo niedawnych okoliczność taką stanowiło ogarnięcie roślin przez złoża torfu lub wchłonięcie ich przez muł z dna jezior. Na obecność skamieniałości pyłku z drzew w osadach czwartorzędu pierwszy zwrócił uwagę szwedzki geolog Lennart von Post wskazując równocześnie, jaki wpływ może mieć ich identyfikowanie na rozwój wiedzy o warunkach klimatycznych panujących wówczas, gdy pyłki te opadły lub zostały przez wiatr zdmuchnięte z drzew. Stosunkowo odporne ziarenka pyłków mogą zachować się przez tysiące, a nawet miliony lat. Przy użyciu nowoczesnej techniki można oddzielić te ziarenka od mineralnej substancji, która je chroniła i zbadać pod mikroskopem. Następnie oblicza się ilość poszczególnych rodzajów ziarenek pyłków i procent, jaki ta ilość stanowi w liczbie ogólnej, ustalając w ten sposób stosunek obfitości ich występowania .

Analiza pyłkowa rozwijała się i obecnie urosła do rozmiarów niezwykle ważnej metody datowania osadów późnego zlodowacenia, a szczególnie osadów po- lodowcowych. Metoda ta nie jest jednak ograniczona wyłącznie do tych niedawnych okresów. Dzięki postępowi nauki istnieją obecnie możliwości identyfikacji maleńkich kopalnych ziarenek w osadach z tak stosunkowo dawnych okresów, jak trzeciorzęd, jura, a nawet jeszcze starszych. Najcenniejsze jednak, jak dotychczas, dowody uzyskano w odniesieniu do osadów torfowisk i jezior, datowanych na okres nie wcześniejszy niż sprzed 20 000-30 000 lat. Głównym celem analizy pyłkowej jest badanie zmian, jakie zaszły w procentowym układzie różnych gatunków drzew i traw, i wnioskowanie na tej podstawie o klimacie, który był przyczyną rozwoju lub zaniku danych gatunków ziarenek pyłków. Zestawiając te wiadomości z innymi obcymi ogniwami, jak szkielety zwierząt czy wytwarzane przez ludzi narzędzia, można bez specjalnych trudności powiązać dane fazy klimatyczne z konkret-

Leszczyna, ze względu na obfitą ilość pyłków, jest zwykle wyłączana z ogólnych obliczeń i ujmowana w osobnych badaniach. nymi okresami kulturowymi. Mając taki łańcuch dowodów można już datować kolejno pokłady torfowisk, badając następujące po sobie serie ziarenek pyłkowych. Jako specjalnie interesujący przykład użycia tej metody może posłużyć praca H. Godwina nad złożami jeziora polodowcowego w dolinie Pickering we wschodnim Yorkshire i torfowisk w Somerset. Dzięki analizie pyłkowej uzyskano najwcześniejszą ze znanych dat, dotyczącą maglemoskich osadników w Anglii. Godwin zdołał dopasować dane uzyskane z analizy pyłkowej maglemoskich osiedli na jeziorach do serii uzyskanej ze starszego koryta jeziora Pickering. Ich ułożenie pokazane jest w dolnej części rys. 50. Wyższe osady z okresu po epoce brązu zostały zmyte z doliny Pickering, lecz te brakujące działy występują w złożach torfu Somerset, dlatego więc są włączone u góry rys. 50 do tej samej pionowej skali, która dotyczy osadów Yorkshire. Z rysunku tego wynika jeszcze kilka ciekawych momentów. Nagłe zniknięcie brzozy i rozwój lasów wiązowych i dębowych, oraz znaczny wzrost leszczyny wskazuje na zdecydowane ocieplenie klimatu w miarę przemijania epoki lodowcowej. Rozwój lasów sosnowych, a zanik wiązów, dębów i leszczyny jasno dowodzi mniejszych wahań zimna. Potem nastaje klimat ciepły i wilgotny, i obfitość drzew wszelkiego rodzaju. Potwierdzenie tego wzrostu lasów daje zwiększenie się ilości zwierząt leśnych, takich jak jelenie, dziki, bobry, konie leśne itd. Podobne następstwo osadów można spotkać w Hol- derness, gdzie górne złoża w sąsiedztwie rzeki Hull zawierają ogromne sczerniałe pnie i korzenie drzew. Jest ich takie mnóstwo, że uniemożliwiają zoranie ziemi. Wśród drzew przeważa dąb w połączeniu z olchą i leszczyną oraz pewną ilością wiązów, tworząc zamkniętą grupę leśną, na którą wskazuje górna część przekroju doliny Pickering i torfowisk w Somerset (rys. 50).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>