Category Szkolnictwo Wyższe

Główne wnioski – tempo ewolucji biologicznej cz. II

0

Krzywizna wykresów oparta jedynie na kilku punktach nie daje wystarczających podstaw do dokładniejszej analizy. Jest jednak pewne, że redukcja człowieczeństwa o dalsze 10% trwałaby kilka milionów lat, a o następne 5% jeszcze o wiele dłużej, gdyż krzywa staje się coraz bardziej pozioma. Nie będzie więc chyba błędem przyjąć szacunkową rzędu 20 milionów lat ogółem. Procent człowieczeństwa wynosiłby wówczas 35, czyli mniej więcej odpowiadałoby to przeciętnej wartości wskaźników (ii – 35, 12 = 41, I4 = 32) wykazanej na tabeli II dla prymitywnej małpy człekokształtnej Proconsul, która żyła prawdopodobnie 20-30 milionów lat temu, w okresie mio- cenu.

dalej

Główne wnioski – tempo ewolucji biologicznej cz. III

0

Ponieważ metody dokonywania bezwzględnych pomiarów czasu stają się dokładniejsze, zrozumiałe jest, że skala czasu wynikła z rys. 46 i 47 i zastosowana na rys. 53 i 54 może wymagać modyfikcji. Na przykład, niektóre ostatnio dokonane metodą 14C pomiary próbek torfu, pobranych z poddanego melioracji jeziora Eem w Holandii, prowadzą do wniosku, że zimna faza Würm zaczęła się zaledwie 40 000 lat temu. W świetle wielu dowodów świadczących o całkiem innej dacie, wydaje się to mało prawdopodobne i nie jest wykluczone, że wybrane próbki pochodziły z młodszych powierzchownych złoży, lub też, że ich typowe skamieniałości roślinne (Brasenia purpura) kwitły zarówno w interstadialnych okresach epoki Würm, jak i pod koniec czasów międzylodowcowych Riss-Würm. Istnieją również znaczne trudności techniczne przy dokonywaniu pomiarów metodą węgla 14C, które przy badaniu materiałów dużo starszych niż sprzed 20 000 lat mogą powodować znacznie mniejszą dokładność.

dalej

Główne wnioski – tempo rozwoju kulturowego

0

Z wykresów rozwój kulturowy/czas (rys. 54) wynikają dwa główne wnioski: jeden oparty jest na podobieństwie wykresów, a drugi na ich ogólnym kształcie. Podobieństwo wykresów jest wręcz uderzające. Oznacza ono, że czynniki zestawione jako dane na osi rzędnych stanowią kryteria jednej i tej samej ludzkiej cechy charakterystycznej, wymierzonej na podstawie opanowania przez człowieka jego materialnego otoczenia i (szczególnie w wykresie C3) sił energii działających w świecie materialnym. Zacytujemy znów White’a, który stwierdza (na s. 367): „pierwotną funkcją kultury było więc opanowanie energii i wprzęgnięcie jej do służby człowieka”. Dlatego też podobieństwo wykresów wskazuje, że wspólną cechę ich mierników stanowi właśnie ten specyficzny aspekt kultury. Zacytujemy Gordona Childe’a: „Epoka brązu, która zastąpiła… (epokę kamienia), to nie tylko lepsze narzędzia, to także zadatki bardziej złożonej struktury ekonomicznej i społecznej”.

dalej

Ludzie o najwyższej kulturze i największej energii

0

Ludzie o najwyższej kulturze i największej energii wydają się być powiązani z klimatem umiarkowanym. Taki chyba właśnie był klimat śródziemnomorski w okresie polodowcowym i, być może, przyczynił się on w dużej mierze do rozwoju wysokiej cywilizacji i kultury Egipcjan. Z ustępowaniem lodowca ten korzystny pas klimatyczny przesunął się ku północy i rozwój cywilizacji postąpił w tym samym kierunku. Na wykresie kultury Grecji i Italii wznosząca się ku górze linia przebiega pomiędzy linią cywilizacji Egiptu a północno-zachodniej Europy. Dzisiaj najwyższą kulturą odznaczają się kraje położone bardziej na północ: Anglia, Szkocja, Kanada, Norwegia i europejskie tereny ZSRR. Tubylcy australijscy nie doznali takiego bodźca klimatycznego, stąd ich stagnacja, mimo pewnej formy artykułowanej mowy. Okazuje się więc, że przynajmniej dwa czynniki — artykułowana mowa i środowisko klimatyczne — niezbędne są dla postępu kulturowego.

dalej

Metody datowania szkieletów i wyrobów

0

W rozdziale tym przeprowadziliśmy pewne ogólne rozważania dotyczące geochronologii, omówiliśmy formowanie się skorupy ziemskiej w zamierzchłych czasach oraz towarzyszące temu procesowi zmiany klimatyczne. Następnie zatrzymaliśmy się nad zagadnieniem metod pomiarów wieku skał na podstawie ich promieniotwórczych właściwości.

dalej

Porównanie między rozwojem morfologicznym i kulturowym cz. II

0

Oprócz niewielkiego i niemal stałego wzrostu pochyłości nie zaszło nic godnego szczególnej uwagi w wykresach rozwoju morfologicznego czy kulturowego aż do około 200 000 roku p.n.e. Wówczas w czasie zlodowacenia Riss, jeden typ człowieka neander- talskiego przystosował się do istniejącego środowiska podnosząc wartości liczbowe swych wskaźników antropologicznych, podczas gdy równocześnie inny typ rozwinął wyspecjalizowane cechy związane na ogół z klasycznymi ludźmi neandertalskimi. Wykresy rozwoju kulturowego, obejmujące ten sam okres, nie wykazują żadnych zmian odpowiadających temu stanowi rzeczy. Mniej więcej w tym samym czasie, gdy zniknęli klasyczni ludzie neandertalscy, pojawili się ludzie młodszego paleolitu, czemu odpowiadają zmiany w wykresach rozwoju morfologicznego, o czym już była mowa. Zmiany te występują stopniowo w okresie lat 75 000 — 25 000 p.n.e. W tym czasie lub może nieco później wykresy rozwoju kulturowego poczynają wznosić się, osiągając punkt kulminacyjny na niemal pionowej pochyłości (przy śkali wykresu zastosowanej na rys. 54). Ten niezwykle gwałtowny rozwój rozpoczął się w Anglii pod koniec czasów maglemoskich, a na początku neolitycznych, kiedy to produkcja żywności zaczęła zastępować zbieractwo. Znaczenie tej zmiany ocenimy należycie, gdy uświadomimy sobie, że jedno tylko myślistwo wymaga około 20 km2 terenu łowieckiego dla wyżywienia 1 człowieka, podczas gdy taki sam obszar po zoraniu i uprawieniu może dostarczyć żywności wystarczającej dla 5000 ludzi.

dalej

Przebieg rozwoju kulturowego

0

Taki sam przebieg rozwoju kulturowego wynika z C3. Wykres przebiega po linii odpowiadającej na osi odciętych czasowi sprzed przeszło 500 000 lat, aż do momentu użycia sań. Nie wiadomo, kiedy zostały one użyte po raz pierwszy, najwcześniejsze jednak dowody pochodzą z malowideł jaskiniowych z młodszego paleolitu (rys. 40). Nie wiadomo również, kiedy dokładnie zaczęto używać koła, niewątpliwie jednak pomysł ten doprowadził bezpośrednio do osiągnięcia dalszego postępu we wzroście szybkości.

dalej

Składniki „narzutowe” – dalszy opis

0

Tak więc identyfikacja składników narzutowych umożliwia datowanie osadów i innych szczątków in situ, gdyż jest wiadomo, w których poszczególnych fazach zlodowacenia zostały naniesione dane materiały narzutowe. Na przykład, granity z Shap i narzuty wapienia znajdują się przeważnie z kłami morsa i zębami mamuta, charakterystycznymi dla zlodowacenia Würm, a zęby słonia z ciepłego klimatu (L. an- tiqua) można czasem spotkać w pośrednich żwirach, które zwykle rozdzielają dwie niższe warstwy gliny zwałowej. Inne podobne szczątki fauny ciepłego klimatu zdarzają się w trzydziestometrowych podniesionych nabrzeżach, które, podobnie jak te właśnie mię dzy lodowcowe żwiry uważane są za współczesne okresowi międzylodowcowemu Riss-Würm.

dalej

Typologia narządzi cz. II

0

Narzędzia z kości używane były przypuszczalnie już w czasach mustierskich, a już człowiek neandertalski korzystał podczas swych ludożerczych uczt z pucharów zrobionych z ludzkich czaszek, jednakże wytwór- stwo z kości nie rozwinęło się aż do późnego okresu oryniackiego i czasów magdaleńskich. Umiejętność wykonywania wyrazistych, przedstawiających zwierzęta rzeźb w kości oraz wyrabianie dwustronnych harpunów z rogów reniferów i jeleni, wydaje się zanikać w okresie przejściowym między epokami kamienia łupanego i ciosanego. Człowiek maglemoski niewątpliwie wyrabiał długie, jednostronne harpuny oraz kościane igły i haczyki na ryby, nie pozostawił po sobie jednakże żadnych dowodów zdolności artystycznych, wykazywanych przez ludzi magdaleńskich. Następnie ludzie neolityczni używali jedynie surowo zaostrzonych grotów kościanych i klinów, takich jak znalezione w najniższym pokładzie osady palowej na jeziorze Uilrome we wschodnim Yorkshire. Choć plemiona z epoki brązu obrabiały kość, niewiele jest dowodów świadczących o ich zdolnościach lub wyrobionej technice. We wczesnej epoce żelaza nastąpiło wznowienie wszelkiego rodzaju wyrobów z kości, łącznie z grzebieniami do czesania przędzy i włosów, paciorkami, guzikami, igłami, przyrządami garncarskimi, młotami z rogów, rękojeściami, szpulami itd.

dalej

Typologia narządzi cz. III

0

W ten sposób około 1000 raku p.n.e. rozwinął się drążony topór z solidną rękojeścią. Jego przewaga polegała na silniejszym trzonie i oszczędności metalu. Równocześnie z tym typem topora powstały po raz pierwszy miecze służące raczej do dźgania niż cięcia, co stało się możliwe w związku z użyciem brązu bardziej elastycznego i mniej łamliwego. Ulepszenia te były charakterystyczne dla późnej epoki brązu (1000-500 rok p.n.e.). Peake i inni w Anglii a Mon- telius we Francji opracowali chronologię topora z brązu. Ich oceny różniły się oczywiście, jako że te ulepszenia, które w epoce brązu były już stosowane na kontynencie, do Anglii (Wschodnia Anglia i Kent) dotarły dopiero wraz z najeźdźcami. Różnica czasu zamyka się w okresie 100-200 lat.

dalej