Temat systemu awansu i regulujących go rozwiązań prawnych

0

Na podstawie omówionych wyników postrzegamy w zasadzie w miarę klarowny obraz nastawień środowiska naukowego wobec systemu awansowania stosowanego w uczelniach, a także uprawnień oraz obowiązków szkół wyższych w zakresie legitymizowania pozycji w nauce i kształtowania hierarchii akademickiej.

Różnice poglądów na temat systemu awansu i regulujących go rozwiązań prawnych świadczą o tym, iż środowisko naukowe dalekie jest od zgody co do zasad regulujących proces kształcenia kadry naukowo-dydaktycznej oraz przebiegu kariery naukowej. W ocenie systemu awansu i dotyczących go postulatach niełatwo dopatrzeć się myślenia w kategoriach interesu nauki lub szkolnictwa wyższego jako całości, nie dostrzega się też modelu kariery akceptowanego przez znaczącą większość. Dążenie do utrzymania lub zdobycia pozycji w nauce określa wybór elementów preferowanego systemu awansu. Jednocześnie ów preferowany system proponuje się jako najbardziej odpowiedni dla właściwej selekcji i doboru kadry naukowej. Ta gra interesów indywidualnych lub grupowych może utrudniać wypracowanie oraz wprowadzenie w życie jednolitych i trwałych podstaw prawnych systemu awansu. Mamy bowiem do czynienia ze swoistym dylematem interesu indywidualnego lub grupowego i interesu ogólnego – nauki bądź uczelni. W zasadzie wszyscy doceniają konieczność podnoszenia i utrzymania poziomu intelektualnego i naukowego badań oraz nauczania, i w sferze ideacyjnej dobro nauki stanowi wartość nadrzędną. Jednocześnie występują różnice poglądów w kwestii środków, które postrzegane są jednak dość często przez pryzmat interesów własnych i grupowych, a więc są zależne od pozycji zajmowanej w nauce. I tak samodzielni pracownicy naukowi częściej są zwolennikami tradycyjnych form awansu, przez które sami przeszli i dzięki którym zajmują określone pozycje, cieszą się prestiżem oraz związanymi z nim profitami. Należy jednak odnotować, że także wśród nich znajdują się osoby krytycznie nastawione do systemu awansu, który w obecnych, trudnych dla szkolnictwa warunkach uniemożliwia karierę młodszym pracownikom, mającym niekiedy znaczny dorobek naukowy i wysoko ocenianym, ale nie potrafiącym lub niekiedy nie chcącym poświęcić czasu na formalne spełnienie wymogów stawianych przed ubiegającymi się o stopień lub tytuł naukowy. Już w 1988 r. Jan Kopcewicz (doktor habilitowany z tytułem profesora) zaproponował m.in. zniesienie obowiązkowej habilitacji i podniesienie rangi doktoratu. Wskutek wielu nieporozumień wokół niej, propozycja ta spotkała się z krytyką na naradzie rektorów (Kopcewicz 1994).

Młodzi pracownicy naukowi, zwłaszcza doktorzy lub adiunkci, często postrzegają formalizm oraz małą wartość naukową kryteriów i zasad uzyskiwania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Doceniają oni znaczenie innych czynników, które nie są brane pod uwagę przy przyznawaniu tego stopnia. Sugerują przydatność uwzględniania szerszego dorobku, nie tylko naukowego, przy awansie w szkolnictwie wyższym oraz przyspieszenie tego awansu w sytuacji, gdy rosnące obowiązki pracowników uczelni nie tylko ograniczają ich możliwości podołania tradycyjnym wymogom związanych z awansem, lecz również stawiają nowe zadania, wymagające kwalifikacji dotychczas nie nagradzanych stopniami, tytułem lub stanowiskami. Oczywiście tacy respondenci – jeżeli nie są przeciwni istnieniu stopnia naukowego doktora habilitowanego – doceniają znaczenie rozprawy habilitacyjnej, ale – ich zdaniem – nie powinna ona być warunkiem koniecznym uzyskania tego stopnia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>