Trudności i zagrożenia procesu oceniania

0

Problemy oceniania budzą wiele wątpliwości, nie tylko w Polsce. Interesujące wyniki analizy trudności i zagrożeń dla procesu ewaluacji na poziomie uczelni przedstawiło trzech amerykańskich autorów (Romney, Bogen, Spacek 1989). Wydają się one na tyle uniwersalne, że warto przytoczyć najważniejsze z nich.

Wspomniani autorzy uporządkowali poszczególne rodzaje problemów według czterech kategorii, określając je jako: polityczne, metodologiczne, ekonomiczne i filozoficzne. Trudności polityczne spowodowane są negatywnym wpływem wyników oceny na: formalne i nieformalne koalicje w instytucji, istniejącą równowagę władzy, bieżące mechanizmy osiągania konsensusu, rodzaj osiąganego kompromisu oraz stosunki z ośrodkami władzy poza uczelnią. Proponują oni dewizę: jeśli coś działa dobrze, zostaw to w spokoju. Gdy zainteresowani są zadowoleni, a fundusze dopływają w sposób ciągły i są wystarczające, obsesja oceniania może wywołać zaburzenia równowagi między wewnętrznymi grupami interesu oraz zmniejszyć satysfakcję osobistą i produktywność pracowników akademickich.

– Ewaluacja może spowodować zniszczenie istniejących wzorców stymulowania. W każdej instytucji polityka, tradycje i oczekiwania ukształtowały określony zestaw wzajemnie powiązanych bodźców do działalności. Występuje tendencja do ślepego i nieprzewidywalnego niszczenia tych wzorów stymulacji oraz ich struktury w wyniku dokonanych ocen.

– Istnieje możliwość wzrostu biurokracji i sztywności działania: zwrócenie uwagi w toku oceny na tylko niektóre, mierzalne zadania może spowodować zmiany kierunku działania, a w efekcie utratę umiejętności elastycznego dostosowywania się instytucji.

– Przez całe lata organizacja rozwija specyficzne, właściwe dla siebie wzorce działania, zyskuje określony prestiż i wpływy, które w przypadku negatywnego wyniku oceny mogą zostać poważnie nadwerężone.

– Z ocenianiem wiążą się zazwyczaj nierealistyczne oczekiwania, że w jego wyniku dokonane będą zmiany, usprawnione zostanie działanie (niezależnie od tego, czy np. było ono właściwe w chwili oceny): nie uwzględnia się także w sposób realistyczny możliwości potencjału pozwalającego na zmianę, wzrost czy innowacje.

– Istnieje zagrożenie, że jeśli zewnętrzne kręgi zainteresowane wynikami oceny nie podzielają wartości i kierunków działania instytucji, to mogą nastąpić zmiany wymuszone.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>