Wartości wskaźnika dla australopiteka

0

W związku z tym jest szczególnie interesujące, że czaszkom z Wadjak, odznaczającym się bardzo dużą pojemnością, towarzyszy wyjątkowo mała wartość wskaźnika I4. Niestety, jak dotychczas nie udało się zobaczyć wewnętrznej strony tej czaszki i co za tym idzie nie jest znany stopień złożoności jej zwojów mózgowych. Sądząc z przeciętnej inteligencji pierwotnych mieszkańców Australii, stopień ten nie wydaje się być zbyt wysoki, tak że niewielkie możliwości mowy przy nienormalnie dużych czaszkach nie są wcale zadziwiające. Zagadnienie to będzie jeszcze omawiane poniżej, przy rozważaniu ekstrapolacji wykresów. Czy ta możliwość posługiwania się artykułowaną mową zależna była od zmian anatomicznych lub fizjologicznych, związanych ze zwiększeniem pojemności czaszki, jest sprawą, którą należy zostawić do zbadania zawodowym anatomom. Jeżeli, na przykład, można by wykazać, że lewa strona mózgu, w której znajduje się ośrodek mowy, rozwijała się silniej niż strona prawa w okresie 50 000 lat temu i później, pozwoliłoby to na ustalenie związku pomiędzy wykresami dla I3 i 14. Z drugiej strony asymetryczny rozwój mózgu musiałby się rozpocząć wiele tysięcy lat wcześniej, sądząc z praworęcznego charakteru wytwarzania narzędzi krzemiennych (szczególnie skręconych owalnych narzędzi z czasów aszelskich: patrz rys. 33).

Czwarty punkt, któremu należy poświęcić szczególną uwagę, dotyczy pewnych specyficznych wartości. Chodzi o wartości osi rzędnych (wskaźniki) dla austra- lopiteka, człowieka z Wadjak, pierwotnego mieszkańca Australii i szympansa.

Wartości wskaźnika dla australopiteka umieszczone są tuż poza okresem sprzed 600 000 lat. Wskaźnik pojemności czaszki I3, wahający się od 30 do 40, pasuje do ogólnego obrazu i wskazuje, że u małpoludów z tego zamierzchłego okresu można oczekiwać małej pojemności czaszki. Wskaźniki Ij i I2 wskazują na umiarkowanie wyprostowaną postawę, nieco bardziej pionową niż postawa Pithecanthropus erec- tus, lecz mniej wyprostowaną niż u ludzi z Skhul, z Palestyny. Możliwość mowy, sądząc po kącie luku zębodołowego, wydaje się większa niż u ludzi, którzy nastąpili potem, aż do okresu sprzed około 30 000 lat. Ta dziwna rozbieżność z prawem uzyskanym z równania (8) wymaga starannego rozważenia. Jedynym oczywistym wnioskiem byłoby to, że Australopithe- cinae nie były ludźmi i nigdy się nimi nie stały, z wykresów jednakże wniosek taki nie wynika. Do takiego przekonania doszedł Sir Wilfred Le Gros Clark. Na podstawie badań pierwszych trzonowych zębów mlecznych stwierdził on, że proces „molaryzacji” sugeruje, iż „Australopithecinae reprezentują boczną gałąź Hominidae, którą trudno uważać za przodków Homo”. Wniosek ten był w rzeczywistości już przewidziany w rys. 4. Punkty wskazują pewną niestałość rozwojową. Występowanie (może nagłe) wyprostowanej postawy mogłoby oznaczać, jak to zresztą sugeruje Zeu ner, aromorfozę, czyli zmianę rozwojową, która nie przystosowuje po prostu gatunków do danych ustalonych warunków środowiska, lecz prowadzi do kolejnych postępów w rozwoju zwierząt lub do powiększenia „energii życiowej” (N. A. Siewiercow ). Jak to już podkreślaliśmy, wyprostowana postawa może prowadzić do wzrostu pojemności czaszki. Możliwe więc, że stopniowy wzrost na wykresie I3 mógł zostać zapoczątkowany wyprostowaną postawą Austra- lopithecinae, co można przyjąć tylko w przypadku, jeżeli inne małpoludy, o których mowa, miały się od nich wywodzić, a tego na razie nie sposób udowodnić. Poza tym wzrostowi krzywej wykresu I3 towarzyszy niemal równoległy wzrost na wykresach J2 i I2: dlatego słuszniejszym wytłumaczeniem wydaje się koncepcja połączenia tych wykresów, a nie łączenia ich z nienormalnie wyprostowaną postawą Australopithe- cinae. Fakt, że ta wyprostowana postawa nie zapoczątkowała dalszego rozwoju (sądząc z dalszych wartości wskaźników 12 i I2) wydaje się sugerować, że ten przypadek wyprostowanej postawy był zjawiskiem przejściowym, wynikającym z niestabilności rozwojowej, którą potwierdzałyby te nienormalne wskaźniki. G. G. Simpson wykazuje, że gwałtownemu tempu ewolucji towarzyszy często okres niestabilności.

Wskaźniki dla pierwotnego mieszkańca Australii i dla szympansa zestawione są z osią odciętych w punkcie’ zerowym, oznaczającym chwilę obecną. Oznaczone są one odpowiednio literami A i C. Być może, pierwotny mieszkaniec Australii przybył tam z Jawy i kontynentu azjatyckiego i wobec tego pochodził od wcześniejszych ludzi znad rzeki Solo: pokrewieństwo z ludźmi z Czoukoutien wykazane zostało przez Hootona. Nie chodzi nam obecnie o ustalenie powiązań między pierwotnymi mieszkańcami Australii a ich azjatyckimi przodkami, wydaje się jednak niemal pewne, że powiązania te istniały, zanim Australia została odseparowana od Nowej Gwinei morzem (patrz dalej: o ludziach z Wadjak).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>