Wnioski płynące z wykresów wskaźników antropologicznych

0

Można obecnie podsumować wnioski, poczynione na podstawie wykresów czterech wskaźników antropologicznych z rys. 53.

– Główne wnioski:

– 1) Przede wszystkim wyprostowana postawa, wielkość mózgu i zdolność mowy rozwijały się u człowieka w wymienionej kolejności, aczkolwiek mniej lub więcej równocześnie i w różnym tempie ewolucji, szczególnie w czasach niedawnych,

– 2) wykresy po ekstrapolacji o kilka milionów lat wstecz zdradzają tendencje do przebiegania blisko wartości wskaźnika dla Proconsul ajricanus,

– 3) z krzywych na wykresach oraz z pomiarów dokonanych przez Weidenreicha i Haldane’a wynika, że tempo ewolucji człowieka wynosi około 1 darwina, a dla okresów nie przekraczających 500 000 lat, równanie H = (100 – at) wyraża powiązanie między procentem człowieczeństwa a czasem, w sposób wystarczająco dokładny dla celów praktycznych.

– Wnioski szczegółowe:

– 1) klasyczny wyspecjalizowany człowiek neandertal- ski pochodzi z mniej uogólnionego typu sprzed 200 000 lat, którego cechy charakterystyczne przetrwały do dnia dzisiejszego, podczas gdy człowiek neandertalski wygasł w Europie po zlodowaceniu Wurm, a przypuszczalnie przetrwał w Azji i w Australii,

– 2) pojemność czaszki osiągnęła wartość maksymalną około 50 000 lat temu, a następnie zmniejszyła się: zmiana ta spowodowana była przypuszczalnie zwiększonym uciskiem na czaszkę, w wyniku wyprostowanej postawy i wzrostem złożoności zwojów mózgowych, połączonym ze stałym ograniczonym zaopatrzeniem w płyn mózgowo-rdzeniowy,

– 3) wzrost możności mowy następował równocześnie ze zmniejszeniem pojemności czaszki,

– 4) jeżeli chodzi o pewne specyficzne wartości wskaźników, to: a) wskaźniki dla Australopithecinae (z wyjątkiem pojemności czaszki I3 są nienormalne, co może wynikać z niestabilności rozwojowej we wczesnych etapach ewolucji człowieka lub z kompletnego braku powiązania z gałęzią ludzką: b) rozbieżne wykresy dla klasycznych ludzi neandertalskich, po ekstrapolacji do dnia dzisiejszego, przebiegają blisko wartości wskaźnika pierwotnego mieszkańca Australii: jedyny wyjątek – I2, spowodowany jest przypuszczalnie błędem w pomiarach: wskaźnik I4 dla człowieka z Wadjak wskazuje, że człowiek ten był interesującym ogniwem pomiędzy ludźmi znad rzeki Solo, z Jawy, i pierwotnymi mieszkańcami Australii: c) niższe wartości wskaźnika dla szympansa w porównaniu z wartościami dla Proconsul nasuwają przypuszczenie, że małpy człekokształtne stały się wysoce wyspecjalizowane z chwilą odgałęzienia się z pnia wspólnego z ludźmi i niezależnego rozwoju – być może, że jest to wczesny przykład rozbieżnej ewolucji.

– 4. Rozwój kulturowy człowieka

Ograniczenia wykresów

Niezwykle trudne jest „odczytanie” wykresów na rys. 54. Antropologowi czy socjologowi mówią one znacznie więcej niż zwykłemu badaczowi prehistorii. Przyjęto, że wybrane kryteria (a szczególnie Ch C2 i C3) stanowią pewien miernik kultury człowieka, a zestawienie ich z czasem da wykresy obrazujące rozwój kultury człowieka z biegiem czasu. Jeżeli słowo „kultura” ma obejmować również etyczne pojęcia i artystyczne oceny człowieka – to na podstawie wykresów z rys. 54 nie uzyskamy żadnych informacji odnośnie rozwoju tych właśnie aspektów, gdyż nie sposób dowieść powiązania etycznego i artystycznego zmysłu człowieka z opanowaniem przez niego materialnego otoczenia i sił przyrody, jeżeli powiązanie takie w ogóle istniało. Innymi słowami dane biologiczne mają niewielkie lub w ogóle nie mają powiązania z etycznymi czy artystycznymi aspektami kultury. Z drugiej strony, większość uczonych amerykańskich ogranicza pojęcie „kultura”, określając nim opanowanie przez człowieka jego materialnego otoczenia. Na przykład L. A. White w The Science oj Culture mówi: „Kultura jest sposobem prowadzenia życia przez człowieka… na tym polega więc działanie kultury, które zdeterminowane jest ilością wprzągniętej energii i sposobem jej użycia”. Jeżeli podzielimy ten raczej ograniczający pogląd, wówczas kryteria C zestawione na rys. 54 można by przyjąć jako ilościowe pomiary kultury. W przeciwnym przypadku, jeżeli przyjmiemy szerszą definicję, to wykresy stanowić będą miernik jedynie fizycznego, czyli materialnego aspektu kultury.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>